Koelinstallatie verstopt? Symptomen en verschil met een lek

Uw koelcel haalt de temperatuur niet meer. Er komt een monteur, die ziet een lage druk en vult koudemiddel bij. De installatie draait weer, maar na een uur of twee valt hij opnieuw uit. Herkent u dit? Dan kan uw koelinstallatie verstopt zijn, en dan lost bijvullen niets op. Het kan de schade zelfs groter maken.

Een verstopping en een tekort aan koudemiddel lijken aan de buitenkant bijna hetzelfde. In dit artikel leggen we uit waarom dat zo is, laten we een echte situatie uit onze praktijk zien, zetten we de symptomen van een verstopte koelinstallatie op een rij en laten we zien hoe een koelmonteur het verschil vaststelt.

Kort antwoord: Bij een verstopte koelinstallatie koelt het systeem slecht, valt het na korte tijd uit, helpt gas bijvullen niet en vindt de monteur geen lek. De lage druk is laag, net als bij een koudemiddeltekort. Het verschil wordt pas duidelijk als de hoge en de lage druk samen worden gemeten en vergeleken. Vult een monteur bij een verstopping toch gas bij, dan loopt de hoge druk op tot 30 à 35 bar, en dat kan de installatie beschadigen.

1. Verstopping of koudemiddeltekort: waarom lijken ze zo op elkaar?

Om te begrijpen waarom een verstopping zo vaak voor een lek wordt aangezien, moet u weten hoe het koudemiddel door uw installatie stroomt.

Het koudemiddel loopt in een gesloten kring. De compressor pompt het naar de condensor, waar het de warmte naar buiten afgeeft en vloeibaar wordt. Daarna gaat het via de filterdroger naar een vernauwing: het expansieventiel of, bij kleinere installaties, een orifice (een klein onderdeel met een nauwe opening). Die vernauwing zorgt voor het verschil tussen de hoge druk en de lage druk. Na de vernauwing verdampt het koudemiddel in de verdamper en neemt het de warmte uit uw koelcel op.

Bij een tekort aan koudemiddel (meestal door een lek) komt er te weinig koudemiddel in de verdamper. De lage druk daalt en de koeling valt terug.

Bij een verstopping zit er genoeg koudemiddel in de installatie, maar het kan er niet goed doorheen. De filterdroger, de orifice of het expansieventiel laat te weinig door. Ook dan komt er te weinig koudemiddel in de verdamper, en ook dan daalt de lage druk.

Het gevolg: op de lagedrukmeter zien beide problemen er hetzelfde uit. Wie alleen naar die ene meter kijkt, concludeert al snel dat er een lek is. Hoe dat in de praktijk uitpakt, laat de volgende situatie zien.

2. Uit de praktijk: gas bijgevuld, maar na twee uur weer storing

Deze situatie komen onze monteurs vaker tegen. Een klant belt: "Er is al iemand geweest. Die heeft gas bijgevuld, maar het is niet beter geworden." De installatie draait een uur of twee en valt dan weer uit.

Wat was er gebeurd? De vorige monteur had alleen de lage druk gezien. Die was laag, dus ging hij uit van een lek en vulde hij koudemiddel bij. Hij had de hoge en lage druk niet samen gemeten. Het echte probleem was een verstopping.

Door het extra koudemiddel liep de hoge druk op tot 30 à 35 bar. Die druk is in zo'n situatie niet normaal en kan de installatie beschadigen. Het oorspronkelijke probleem was intussen niet opgelost.

In onze eigen praktijk hebben we dit twee keer precies zo meegemaakt:

• Eén keer zat de filterdroger verstopt.
• Eén keer zat het expansieventiel verstopt.

Beide keren bleek pas na het meten van de hoge én de lage druk dat er geen lek was.

De les: gas bijvullen zonder goede diagnose kost geld en kan schade veroorzaken. Maar hoe herkent u zelf dat er misschien een verstopping in het spel is?

3. Koelinstallatie verstopt: 5 symptomen die u kunt herkennen

Een verstopping stelt u niet zelf vast. Daar is meetapparatuur voor nodig. Maar deze 5 symptomen zijn voor u als ondernemer wel een duidelijk signaal om aan een verstopping te denken:

Symptoom 1: De installatie koelt slecht, ook na bijvullen

De koelcel of vriescel haalt de ingestelde temperatuur niet. Er is al koudemiddel bijgevuld, maar dat heeft niets of maar heel kort geholpen. Bij een echt tekort helpt bijvullen meestal wel, in elk geval tijdelijk. Lees ook: onvoldoende koeling.

Symptoom 2: De installatie valt na korte tijd uit

De koeling draait een uur of twee en schakelt dan uit. Dat is precies wat we in de praktijksituatie hierboven zagen. Vaak grijpt dan een beveiliging in omdat de druk te hoog of te laag wordt.

Symptoom 3: Er wordt geen lek gevonden

Een goede monteur zoekt bij een laag koudemiddelniveau eerst naar een lek. Vindt hij met lekdetectie geen lek, terwijl de lage druk toch laag is? Dan is een verstopping een logische volgende verdachte.

Symptoom 4: Een koud of berijpt plekje op één punt in de leiding

Waar een verstopping zit, zakken druk en temperatuur plotseling. Daardoor kan er op één plek, bijvoorbeeld bij de filterdroger, een opvallend koud of zelfs berijpt punt ontstaan. Een monteur kan dit met een meting bevestigen: een groot temperatuurverschil vóór en na de filterdroger wijst op een verstopping.

Symptoom 5: Bubbels in het kijkglas, terwijl er geen lek is

In veel installaties zit een kijkglas. Bubbels daarin worden vaak gezien als teken van een koudemiddeltekort. Maar een verstopte filterdroger vóór het kijkglas kan óók bubbels veroorzaken, doordat de druk daar wegvalt. Bubbels in het kijkglas betekenen dus niet automatisch dat er een lek is (ACHR News).

Herkent u een of meer van deze symptomen? Dan is de volgende stap een goede diagnose. Hieronder leest u hoe een monteur het verschil vaststelt.

4. Zo wordt het verschil tussen verstopping en koudemiddeltekort vastgesteld

Het verschil tussen een verstopping en een tekort ziet u niet aan één meter. Bij MEP Koeltechniek combineren we deze metingen:

Hoge en lage druk meten én vergelijken

Dit is de belangrijkste stap. We kijken niet alleen naar de lage druk, maar vergelijken die met de hoge druk. Samen vertellen ze of er te weinig koudemiddel in de kring zit of dat het koudemiddel ergens wordt tegengehouden.

Lekdetectie

Is er een tekort, dan zoeken we het lek. Dat doen we stap voor stap:

1. Met een elektronische lekdetector, die koudemiddel in de lucht rond de leidingen opspoort.
2. Door de installatie leeg te maken, af te persen met stikstof en de verbindingen in te spuiten met zeepsop. Bij een lek ontstaan bubbels.
3. Met formeergas: een mengsel van 95% stikstof en 5% waterstof. Waterstof bestaat uit zeer kleine moleculen en ontsnapt door de kleinste opening. Een speciale detector spoort het precies op.

Vinden we geen lek, dan wijst dat nog sterker op een verstopping. Meer over het opsporen van lekken leest u in ons artikel over gaslekkage in commerciële koeling.

Temperatuur vóór en na de filterdroger

Een duidelijk temperatuurverschil over de filterdroger wijst op een verstopping in dat onderdeel.

Elektrische metingen

We meten ook de stroomopname (ampère) van de compressor. Een lage stroomopname kan passen bij te weinig koudemiddel, een te hoge bij overbelasting. Daarnaast controleren we of de spanning goed is en alle fasen aanwezig zijn.

Overzicht: koudemiddeltekort of verstopping?

Staat vast dat het om een verstopping gaat? Dan is de vraag: waar zit hij, en hoe lost u hem op?

5. Waar zit de verstopping, en hoe wordt hij opgelost?

Een verstopping zit bijna altijd op een punt waar het koudemiddel door een nauwe doorgang moet. In onze praktijk zijn dat drie plekken:

• De filterdroger. Dit onderdeel vangt vuil, koperdeeltjes en vocht uit het koudemiddel op (Danfoss). Raakt hij vol, dan laat hij te weinig koudemiddel door. De oplossing is het vervangen van de filterdroger.
• Het expansieventiel. Vuil of vocht in de kring kan de opening van het ventiel (gedeeltelijk) blokkeren. Het ventiel wordt dan gereinigd of vervangen. Lees meer over de symptomen van een defect expansieventiel.
• De orifice. Bij installaties met een orifice kan de kleine opening dichtslibben. Ook dan wordt het onderdeel vervangen.

Na zo'n reparatie wordt de installatie opnieuw gevuld met de hoeveelheid koudemiddel die voor dat systeem is voorgeschreven, niet "op gevoel".

Waarom u een verstopping niet laat "oplossen" met extra gas

• De hoge druk loopt gevaarlijk op, tot 30 à 35 bar, en dat kan de installatie beschadigen.
• Het probleem blijft bestaan. De installatie valt na korte tijd opnieuw uit.
• U betaalt twee keer: voor het gas en daarna alsnog voor de echte reparatie.

Werken met koudemiddel mag bovendien alleen door een gecertificeerd bedrijf. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport hebben bedrijven daarvoor een BRL 100-certificaat nodig. Lees ook: gecertificeerde koelmonteur verplicht?

Garantie

Op de onderdelen die wij vervangen, zoals een ventiel of een compressor, geven we één jaar garantie. Ook op het werk zelf, bijvoorbeeld de soldeerverbindingen die wij maken, geldt één jaar garantie.

Is er al gas bijgevuld en valt uw koeling nog steeds uit? Laat dan eerst meten in plaats van opnieuw te vullen. Neem contact op via onze spoedservice of lees meer over koelcel reparatie.

Veelgestelde vragen over een verstopte koelinstallatie

Wat zijn de symptomen van een verstopte koelinstallatie?

De installatie koelt slecht, ook na het bijvullen van gas. Hij valt na korte tijd uit, er wordt geen lek gevonden, er zit een koud of berijpt punt op één plek in de leiding en er kunnen bubbels in het kijkglas zitten zonder dat er een lek is.

Hoe weet ik of het een verstopping of een lek is?

Dat stelt u niet zelf vast. Een koelmonteur meet de hoge en de lage druk, vergelijkt ze en zoekt met lekdetectie naar een lek. Vindt hij geen lek en past het drukbeeld bij een verstopping, dan is de verstopping de oorzaak.

Waarom helpt gas bijvullen niet bij een verstopping?

Omdat er geen koudemiddel tekortkomt. Het koudemiddel wordt tegengehouden. Extra gas laat alleen de hoge druk verder oplopen, tot 30 à 35 bar, wat de installatie kan beschadigen.

Kan een verstopping mijn compressor beschadigen?

Ja. Een installatie die met een verkeerde druk draait, belast de compressor zwaar. Laat de oorzaak daarom snel vaststellen. Lees meer over een defecte compressor.

Waar zit een verstopping meestal?

In de filterdroger, het expansieventiel of de orifice. Dat zijn de punten waar het koudemiddel door een nauwe doorgang moet.

Betekenen bubbels in het kijkglas altijd een lek?

Nee. Bubbels kunnen wijzen op een tekort aan koudemiddel, maar een verstopte filterdroger vóór het kijkglas kan ook bubbels veroorzaken.

Conclusie

Koelinstallatie verstopt? De symptomen lijken sterk op die van een lek: de koeling valt terug en de lage druk is laag. Het grote verschil is dat bijvullen niet helpt, de installatie na korte tijd weer uitvalt en er geen lek te vinden is. Alleen door de hoge en lage druk samen te meten en te vergelijken stelt een monteur vast wat er echt aan de hand is. Laat bij twijfel dus eerst meten, voordat er opnieuw gas wordt bijgevuld.

Hulp nodig? Neem contact op met MEP Koeltechniek of bekijk lekkage van koelmiddel en al onze diensten.