Koelcel ventilator draait niet? 5 oorzaken | MEP

U loopt uw koelcel in en het is er stiller dan normaal. Het suizen van de ventilator ontbreekt, de temperatuur op het display loopt langzaam op en op de verdamper zit meer ijs dan u gewend bent. Koelcel ventilator draait niet? Dan is dat meer dan een klein ongemak. Zonder luchtstroom kan uw koelcel de warmte niet meer afvoeren en komt uiteindelijk ook uw compressor in gevaar.

In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat er aan de hand is: wat de ventilator precies doet, hoe u herkent dat hij stilstaat, welke oorzaken erachter zitten, wat er gebeurt als u niets doet en wat u zelf kunt controleren.

Kort antwoord: Draait de ventilator in uw koelcel niet, controleer dan eerst of er een ontdooicyclus bezig is of de deur openstaat. In die twee situaties staat de ventilator bewust stil. Is dat het niet, dan is er een storing met een van deze 5 oorzaken: ijs dat de schoepen blokkeert, een defecte ventilatormotor, een fout in de temperatuurregelaar of sensor, een doorgebrand relais of een elektrisch probleem. Staat de ventilator langer stil terwijl de temperatuur oploopt, schakel dan een koelmonteur in. Hoe langer u wacht, hoe groter de kans op schade aan de compressor.

1. Wat doet de verdamperventilator in uw koelcel?

Om te begrijpen waarom een stilstaande ventilator zo'n groot probleem is, moet u eerst weten wat hij doet.

In uw koelcel hangt de verdamper: een blok met dunne lamellen en leidingen waar het koudemiddel doorheen stroomt. Het koudemiddel neemt de warmte uit de koelcel op en voert die af naar buiten. Maar dat werkt alleen als er genoeg lucht langs de verdamper stroomt. Daar zorgt de verdamperventilator voor.

Afhankelijk van de grootte van de verdamper zitten er één tot vier ventilatoren op. Samen blazen ze de lucht uit de koelcel door de verdamper. De warme lucht geeft zijn warmte af aan het koudemiddel en komt gekoeld weer de ruimte in. Dat heet warmte-uitwisseling, en zonder die luchtstroom valt het hele koelproces stil.

De ventilator wordt aangestuurd door de temperatuurregelaar. Die kunt u zien als het brein van uw koelcel. De regelaar is verbonden met de compressor, de verdamperventilatoren en twee sensoren: één die de temperatuur in de koelcel meet en één op de verdamper die de ijsvorming in de gaten houdt. Op basis van die metingen bepaalt de regelaar wanneer er gekoeld wordt, wanneer er ontdooid wordt en wanneer de ventilatoren draaien.

Juist omdat zoveel onderdelen samenwerken, merkt u een stilstaande ventilator vaak eerst aan andere dingen dan aan de ventilator zelf.

2. Zo merkt u dat de ventilator in de koelcel niet draait

Een defecte verdamperventilator ziet u niet altijd direct. Dit zijn de signalen waar u als ondernemer op moet letten:

• De temperatuur loopt op. Uw koelcel koelt niet goed meer: hij haalt de ingestelde temperatuur niet meer, of doet er veel langer over. Voor voedselveiligheid is dat een direct probleem. KHN adviseert in de Hygiënecode om de koelkast op 4 °C te zetten. Lees ook onze uitleg over de juiste HACCP-temperatuur in uw koelcel.
• Er is geen luchtstroom. Voelt u bij de verdamper geen luchtstroom en hoort u het bekende suizen niet, dan staat de ventilator waarschijnlijk stil. Raak de ventilator zelf niet aan: hij kan onverwacht weer starten.
• Er zit veel ijs op de verdamper. Zonder luchtstroom wordt de verdamper extreem koud en vriest hij dicht. Een bevroren verdamper is vaak het eerste zichtbare teken.
• De temperatuur is ongelijk. Vlak bij de verdamper is het ijskoud, in de rest van de cel te warm. Ook dat wijst op te weinig luchtcirculatie (onregelmatige temperatuur).
• U hoort een kloppend geluid bij de compressor. Dit is een alarmsignaal. Verderop leggen we uit waarom.

Herkent u een of meer van deze signalen? Dan is de volgende vraag: waarom draait de ventilator niet?

3. Koelcel ventilator draait niet: de 5 oorzaken

Eerst uitsluiten: staat de ventilator bewust stil?

In twee situaties zet de regelaar de ventilator zelf uit. Dat is normaal en geen storing. Controleer deze twee eerst:

• Er loopt een ontdooicyclus. Zit er te veel ijs op de verdamper, dan stopt de temperatuurregelaar met koelen en start hij een ontdooicyclus. Verwarmingselementen (ontdooiverwarming) smelten het ijs. Tijdens het ontdooien zijn de verdamperventilatoren uitgeschakeld. Na het ontdooien starten ze pas na een korte wachttijd weer. Veel regelaars tonen dan een ontdooisymbool op het display. Meer leest u in ons artikel over de ontdooicyclus.
• De deur staat open. Bij veel koelcellen stoppen de ventilatoren zodra de deur opengaat, via een deurcontact. Sluit de deur en controleer of de ventilator weer start. Sluit de deur niet goed, lees dan: koelcel deur sluit niet goed.

Is er geen ontdooicyclus bezig, is de deur dicht en staat de ventilator nog steeds stil? Dan is er een storing. Dit zijn de 5 oorzaken.

Oorzaak 1: IJs blokkeert de ventilatorschoepen

Zit er zoveel ijs op de verdamper dat het tegen de ventilator aan groeit, dan kunnen de schoepen niet meer draaien. Dit gebeurt vaak als de deur regelmatig of lang openstaat. In de praktijk zien onze monteurs dat deuren van koel- en vriescellen soms vier tot vijf minuten openblijven. De vochtige lucht die dan binnenkomt, bevriest op de verdamper. Een blokkerende ijslaag kan ook wijzen op een ontdooiing die niet goed werkt (overmatige ijsvorming).

Oorzaak 2: De ventilatormotor is defect

Een ventilatormotor draait jarenlang, vaak dag en nacht. Versleten lagers of een doorgebrande wikkeling kunnen de motor laten vastlopen. Soms hoort u vooraf een brommend of schurend geluid. Een defecte motor moet worden vervangen.

Oorzaak 3: De temperatuurregelaar of sensor geeft een verkeerd signaal

Omdat de regelaar bepaalt wanneer de ventilatoren draaien, kan een fout in de regelaar zelf de ventilator stilzetten. Ook een sensor die de temperatuur verkeerd meet of kapot is, zorgt voor verkeerde beslissingen. De regelaar denkt dan bijvoorbeeld dat er ontdooid moet worden, terwijl dat niet zo is.

Oorzaak 4: Een relais is doorgebrand

Dit is een verraderlijke storing. De regelaar geeft wél het juiste commando, bijvoorbeeld "ventilator aan" of "start ontdooiing", maar het relais dat dat commando moet uitvoeren is versleten of doorgebrand. Op het display lijkt alles in orde, maar er gebeurt niets.

Oorzaak 5: Een elektrisch probleem

Een doorgeslagen zekering, een losse aansluiting, beschadigde bedrading of een uitgevallen fase kan ervoor zorgen dat de ventilator geen stroom krijgt. Dit hoort een monteur met meetapparatuur vast te stellen.

Bij alle 5 oorzaken is snel handelen belangrijk, want een stilstaande ventilator raakt ook de rest van uw installatie.

4. Wat gebeurt er als u de koelcel gewoon laat doordraaien?

Veel ondernemers laten de installatie draaien in de hoop dat het vanzelf goed komt. Juist bij een stilstaande verdamperventilator is dat riskant.

Het koudemiddel neemt te weinig warmte op. Zonder luchtstroom blijft het koudemiddel in de verdamper veel te koud. Het kan tot wel -30 °C terugstromen naar de compressor. Bij normaal gebruik warmt het in de verdamper op voordat het terug naar de compressor gaat.

Er komt vloeistof in de compressor. Als het koudemiddel niet volledig verdampt, komt het nog deels vloeibaar bij de compressor aan. Een compressor is gemaakt om gas te comprimeren, geen vloeistof. U hoort dan een herhaaldelijk kloppend geluid. Houdt dit aan, dan kan de compressor beschadigd raken, en dat is een van de duurste onderdelen van uw koelinstallatie. Lees meer over een defecte compressor.

De ijsvorming verergert. Zonder luchtstroom groeit het ijs op de verdamper steeds verder. Daardoor koelt de cel nog slechter en kunnen de schoepen helemaal vastvriezen.

Uw voorraad loopt gevaar. Een koelcel die niet op temperatuur blijft, betekent risico voor uw voedselveiligheid en mogelijk weggegooide voorraad.

Let op: is uw koelcel al opgewarmd tot 20–25 °C, dus bijna de omgevingstemperatuur, en koelt hij helemaal niet meer? Schakel de installatie dan uit in plaats van hem te laten draaien. Doordraaien kan de schade groter maken.

Nu u weet wat er op het spel staat, is de vraag: wat kunt u zelf doen, en wanneer belt u een koelmonteur?

5. Wat kunt u zelf controleren, en wanneer belt u een koelmonteur?

Veel van de oorzaken hierboven vragen om meetapparatuur en vakkennis. Toch kunt u een paar dingen veilig zelf controleren.

Dit kunt u zelf controleren

1. Kijk op het display. Ziet u een ontdooisymbool? Wacht dan tot de cyclus klaar is en controleer daarna of de ventilator weer start.
2. Controleer de deur. Sluit de deur goed en ligt het deurrubber goed aan? Sluit de deur en kijk of de ventilator na korte tijd weer draait.
3. Kijk naar de verdamper. Ziet u een dikke ijslaag? Noteer dat voor de monteur.
4. Houd de temperatuur bij. Noteer de temperatuur op een paar momenten. Die informatie helpt de monteur bij de diagnose en hoort bij uw HACCP-registratie.

Dit doet u beter niet

• IJs wegbreken met een mes of schraper. U kunt daarmee de lamellen of leidingen van de verdamper beschadigen en zo een koudemiddellek veroorzaken. Laat het ijs liever ontdooien door de installatie uit te zetten of een ontdooicyclus te starten.
• Aan de ventilator of de elektrische aansluitingen zitten. Er staat spanning op de installatie en de ventilator kan onverwacht starten.
• Laten doordraaien terwijl de cel niet meer koelt. Zoals u hierboven las, kan dat de compressor beschadigen.

Zo stelt een koelmonteur de oorzaak vast

Een goede koelmonteur gaat niet af op één foutmelding. Bij MEP Koeltechniek meten we zelf, omdat een foutmelding op het display soms naar een andere oorzaak wijst dan de echte storing. We controleren onder andere:

• De drukken: hoge en lage druk, en hoe die zich tot elkaar verhouden;
• De elektrische waarden: komt de juiste spanning binnen (230 V of 400 V) en zijn alle fasen aanwezig?
• De stroomopname (ampère) van de compressor: te hoog wijst op overbelasting, te laag kan op een tekort aan koudemiddel wijzen;
• De regelaar, sensoren, relais en de ventilatormotor zelf.

Zo pakken we de oorzaak aan en niet alleen het symptoom. Op vervangen onderdelen geven we één jaar garantie, en ook op het uitgevoerde werk geldt één jaar garantie.

Draait de ventilator in uw koelcel niet en loopt de temperatuur op? Neem dan direct contact op via onze spoedservice of bekijk onze koelcel reparatie. Liever voorkomen dan genezen? Met regelmatig koelcel onderhoud worden versleten ventilatormotoren en relais op tijd vervangen.

Veelgestelde vragen over een koelcel ventilator die niet draait

Is het normaal dat de ventilator in mijn koelcel soms stilstaat?

Ja, in twee situaties: tijdens een ontdooicyclus en wanneer de deur openstaat. Dan zet de regelaar de verdamperventilator bewust stil. Na het ontdooien start hij vaak pas na een korte wachttijd weer. Blijft de ventilator stilstaan terwijl de deur dicht is, er niet ontdooid wordt en de temperatuur oploopt, dan is er sprake van een storing.

Kan ik mijn koelcel laten draaien als de ventilator niet werkt?

Liever niet voor langere tijd. Zonder luchtstroom kan vloeibaar koudemiddel terugstromen naar de compressor, wat ernstige schade kan geven. Koelt de cel helemaal niet meer en loopt de temperatuur op tot bijna kamertemperatuur, schakel de installatie dan uit en bel een koelmonteur.

Waarom zit er ijs op de verdamper als de ventilator niet draait?

Zonder luchtstroom neemt de verdamper geen warmte op uit de koelcel. Hij wordt daardoor steeds kouder en het vocht uit de lucht bevriest erop. Het ijs kan uiteindelijk zelf de ventilatorschoepen blokkeren. Meer leest u in koelcel verdamper bevroren.

Mag ik het ijs zelf van de verdamper verwijderen?

Niet met scherpe voorwerpen. Daarmee kunt u de lamellen of leidingen doorprikken en een lek veroorzaken. Zet de installatie uit of start een ontdooicyclus en laat het ijs vanzelf smelten.

Mijn koelcel wordt warm in plaats van koud. Is dat ook de ventilator?

Dat kan, maar dan gaat het meestal om de condensorventilator in de buitenunit. Draait die niet, dan kan de warmte niet naar buiten worden afgevoerd. Druk en temperatuur lopen op en de compressor schakelt uit via de overbelastingsbeveiliging. Lees ook: waarom koelt mijn koelcel niet goed?

Kan ik de ventilatormotor zelf vervangen?

Wij raden het af. Er staat spanning op de installatie, en een stilstaande ventilator hoeft niet aan de motor te liggen. Het kan ook de regelaar, een sensor, een relais of de stroomvoorziening zijn. Een koelmonteur meet eerst wat de echte oorzaak is.

Kan een slimmere ventilatorregeling energie besparen?

Ja, vooral bij grote koelcellen. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) beschrijft hoe u verdamperventilatoren kunt regelen op basis van meerdere temperatuursensoren, zodat de ventilatoren niet onnodig op vol vermogen draaien.

Conclusie

Koelcel ventilator draait niet? Controleer eerst of er een ontdooicyclus bezig is of de deur openstaat. Dan staat de ventilator bewust stil. Blijft hij daarna stilstaan, dan is er een storing. De temperatuur loopt op, het ijs op de verdamper groeit en uiteindelijk komt de compressor in gevaar. Breek geen ijs weg en laat bij twijfel een koelmonteur de oorzaak meten.

Voor voedselveiligheid in uw horecazaak blijft de Hygiënecode van de NVWA en KHN het uitgangspunt. Een koelcel die betrouwbaar op temperatuur blijft, is daarvoor de basis.

Hulp nodig? Neem contact op met MEP Koeltechniek of bekijk al onze diensten.